Sexual violence in relationships – recognition, intervention, support
About the course
Sexual violence in relationships is a course focused on the use of contemporary psychological and legal knowledge in working with people affected by violence in intimate relationships. The program combines scientific research with the realities of professional practice, supporting participants in understanding the mechanisms of violence, the effects of trauma, methods of intervention, and long-term support for victims.
Upon completion of the program, participants receive a personalized certificate and a descriptive supplement documenting the program's subject matter, learning outcomes achieved, and the number of hours of independent study completed by the participant. The supplement is prepared in accordance with European standards for the description of learning outcomes and contains information used in ECTS credit recognition procedures.
What will you learn?
- After completing the course, participants will have the knowledge and skills necessary to recognize sexual violence in relationships and provide psychological first aid to victims of violence.
Course content
Module 1: Theoretical foundations
Przemoc seksualna w związkach wymaga zrozumienia w oparciu o zintegrowaną wiedzę z psychologii klinicznej, seksuologii, traumatologii oraz teorii systemowych. Fundamentem jest rozumienie przemocy seksualnej jako naruszenia autonomii seksualnej partnera poprzez przymus, manipulację lub wykorzystanie nierówności w relacji.
Teoretyczne ujęcie tego zjawiska wywodzi się z koncepcji zgody świadomej i dobrowolnej jako podstawy zdrowej seksualności, teorii granicy osobistych oraz modeli opisujących dynamikę władzy w relacjach intymnych. Kluczowe znaczenie mają teorie dotyczące traumy seksualnej i jej konsekwencji neurobiologicznych, psychologicznych i behawioralnych, w tym koncepcje dysocjacji, zamrożenia i innych reakcji obronnych organizmu.
Istotne są również modele cyklu przemocy w związkach, mechanizmy kontroli przez przymus opisane przez Evan Stark, oraz teorie dotyczące zespolonego zaburzenia stresu pourazowego w kontekście przemocy seksualnej. Znaczenie mają koncepcje przywiązania i ich wpływ na tolerancję przemocy, modele terapeutyczne oparte na wiedzy o traumie oraz teorie dotyczące procesu zdrowienia i odbudowy poczucia bezpieczeństwa.
Teoretyczne ramy obejmują również zrozumienie społeczno-kulturowych uwarunkowań przemocy seksualnej, mitów i stereotypów wpływających na jej normalizację oraz mechanizmów wtórnej wiktymizacji w procesie ujawniania i szukania pomocy.
-
Definitions and types of sexual violence in relationships
-
Epidemiologia i skala przemocy seksualnej w związkach w Polsce i na świecie
-
Theoretical models explaining violence in intimate relationships
-
Risk factors and protective factors
-
Myths and stereotypes about sexual violence
-
Legal aspects – criminal code, procedures
-
Trauma and its long-term consequences
-
Case Study: "First visit – recognizing violence in the therapist's office"
-
Case Study 2 : „Przemoc wobec mężczyzn – przełamywanie stereotypów”
-
Practical task
Module 2: Dynamics of violent relationships
Związki przemocowe nie rozpoczynają się od przemocy gdyby tak było, większość ofiar nigdy nie weszłaby w takie relacje ani w nich nie pozostała. Dynamika związków przemocowych charakteryzuje się subtelnym, stopniowym procesem, w którym przemoc jest wprowadzana tak powoli i umiejętnie, że ofiara często nie rozpoznaje niebezpiecznych wzorców, dopóki nie jest już głęboko uwikłana w destrukcyjną relację. Dr Kowalska, specjalistka w zakresie przemocy domowej, podkreśla, że zrozumienie tej dynamiki jest kluczowe zarówno dla ofiar, które mogą nie rozumieć, "jak to się stało", jak i dla specjalistów planujących skuteczne interwencje.
Sprawcy przemocy to rzadko osoby łatwe do rozpoznania jako niebezpieczne, ale często charyzmatyczne, inteligentne osoby, które potrafią doskonale odczytywać potrzeby i słabości potencjalnych ofiar. Ta zdolność do tworzenia fasadowej, idealnej relacji na początku związku stanowi fundament późniejszej kontroli i przemocy.
Dynamika przemocowych związków opiera się na stopniowym przesuwaniu granic, normalizacji nieakceptowalnych zachowań oraz systematycznym podważaniu poczucia własnej wartości i realności ofiary. Ten proces może trwać miesiące lub nawet lata, co sprawia, że ofiara stopniowo adaptuje się do coraz gorszego traktowania, nie zdając sobie sprawy z fundamentalnych zmian w charakterze relacji.
-
Faza idealizacji – „love bombing”
-
The cycle of violence – Leonore Walker's theory
-
Strategies of control and emotional manipulation
-
Isolation of the victim from their social support network
-
Gradual escalation of violence in a relationship
-
Psychological mechanisms that maintain relationships
-
Impact on self-esteem and self-worth
-
Case Study: "Fifteen Years of Marriage – Anatomy of the Cycle of Violence"
-
Case Study: "Manipulation in a homosexual relationship"
-
Case Study: "First relationship – naivety or love?"
-
Practical task
Module 3: Profiles of perpetrators of sexual violence
Profile sprawców przemocy seksualnej w związkach przedstawiają złożony obraz osób, które często nie pasują do stereotypowych wyobrażeń o przemocowych partnerach. Dr Kowalski, specjalista w zakresie kryminologii i psychologii sprawców, podkreśla, że większość osób dopuszczających się przemocy seksualnej w związkach to pozornie normalni, często charyzmatyczni ludzie, którzy umiejętnie maskują swoje destrukcyjne zachowania przed otoczeniem.
Współczesne badania pokazują, że sprawcy przemocy seksualnej pochodzą ze wszystkich środowisk społecznych, zawodowych i ekonomicznych. Nie ma jednego, uniwersalnego profilu sprawcy mogą to być lekarze, nauczyciele, menedżerowie, pracownicy fizyczni, studenci czy emeryci. Jednak analiza psychologiczna ujawnia pewne wspólne wzorce myślenia, emocji i zachowań, które mogą pomóc w rozpoznaniu potencjalnego zagrożenia.
Zrozumienie profili sprawców ma kluczowe znaczenie zarówno dla prewencji przemocy, jak i dla pomocy ofiarom w rozpoznaniu niebezpiecznych sygnałów. Identyfikacja charakterystycznych cech może również wspomóc proces terapeutyczny i rehabilitacji sprawców, którzy szukają pomocy w zmianie swoich zachowań.
-
Charakterystyka psychologiczna sprawców przemocy seksualnej w związkach
-
Typologie sprawców przemocy seksualnej w związkach
-
Zaburzenia osobowości często występujące u sprawców przemocy seksualnej w związkach
-
Znaczenie zaburzeń osobowości dla pracy terapeutycznej ze sprawcami przemocy seksualnej
-
Historia przemocy w rodzinie pochodzenia ,a kształtowanie wzorców relacyjnych
-
Strategies for seduction and building initial trust
-
Mechanisms for rationalizing one's own behavior
-
Different types of offenders according to the Holtzworth-Munroe classification
-
Recidivism and treatment options for offenders
-
Case Study: "Portrait of a serial offender – psychological analysis"
-
Case Study: "The Charismatic Leader – Violence Masked as Success"
-
Case Study: "Offenders with personality disorders – therapeutic challenges"
-
Practical task
Module 4: Recognizing signs of violence
Rozpoznawanie sygnałów przemocy seksualnej w relacjach intymnych stanowi jeden z najtrudniejszych, a jednocześnie kluczowych obszarów pracy diagnostycznej i pomocowej. Przemoc ta rzadko przyjmuje postać jednorazowego, jednoznacznego zdarzenia, które łatwo zidentyfikować i nazwać. Znacznie częściej rozwija się stopniowo, w sposób fragmentaryczny i maskowany, wpleciony w codzienne funkcjonowanie relacji, co sprawia, że zarówno ofiary, jak i osoby z ich otoczenia mają trudność z jej rozpoznaniem.
Sygnały przemocy nie zawsze mają charakter bezpośredni. Mogą pojawiać się w sferze zachowania, funkcjonowania emocjonalnego, reakcji somatycznych, sposobu komunikacji czy zmian w relacjach społecznych. Często są niespecyficzne i łatwe do zinterpretowania jako objawy stresu, przemęczenia, kryzysu życiowego lub problemów zdrowotnych niezwiązanych z doświadczeniem przemocy. W przypadku przemocy seksualnej dodatkowym czynnikiem utrudniającym rozpoznanie jest wstyd, lęk przed oceną oraz mechanizmy minimalizacji i normalizacji krzywdzących doświadczeń.
Rozpoznawanie przemocy wymaga więc uważnej analizy sygnałów rozproszonych, które pojedynczo mogą nie budzić niepokoju, lecz w zestawieniu tworzą spójny obraz naruszenia granic i utraty bezpieczeństwa. Istotne jest także rozróżnienie pomiędzy sygnałami ostrzegawczymi a konsekwencjami przemocy, które pojawiają się w dalszych etapach jej trwania. Wczesne rozpoznanie sygnałów ma znaczenie nie tylko diagnostyczne, ale również ochronne, ponieważ umożliwia przerwanie procesu przemocy zanim dojdzie do jej eskalacji i głębokich konsekwencji psychicznych i somatycznych.
Szczególną trudność stanowi fakt, że wiele sygnałów przemocy seksualnej ujawnia się poza bezpośrednim kontekstem relacji. Mogą one zostać zauważone przez personel medyczny, nauczycieli, terapeutów, pracowników socjalnych czy lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, którzy nie zawsze mają pełną wiedzę na temat sytuacji relacyjnej osoby zgłaszającej się po pomoc. Dlatego rozpoznawanie sygnałów przemocy wymaga interdyscyplinarnej wrażliwości oraz gotowości do zadawania pytań wykraczających poza powierzchowną interpretację objawów.
Zrozumienie, na czym polega proces rozpoznawania przemocy, stanowi fundament dalszej pracy diagnostycznej, terapeutycznej i interwencyjnej. Dopiero na tym etapie możliwe staje się właściwe różnicowanie objawów, identyfikowanie czynników ryzyka oraz podejmowanie adekwatnych działań pomocowych, dostosowanych do sytuacji i potrzeb osoby doświadczającej przemocy.
-
Early warning signs in your partner's behavior
-
Physical symptoms and consequences of sexual violence
-
Psychologiczny wymiar przemocy seksualnej
-
Characteristic changes in the victim's behavior
-
Signals in nonverbal communication and body language
-
Sexual dysfunction after trauma
-
Narzędzia diagnostyczne i skale oceny przemocy – dodatkowo do tematu karty edukacyjne
-
Case Study: "Emergency Room – Recognition of Violence by Medical Staff"
-
Case Study: "A routine visit to the family doctor as a moment of disclosure"
-
Case Study: "Signals in family therapy – therapist observation"
-
Practical task
Module 5: Psychological first aid
-
Rules for safe communication with a person affected by violence
-
Active listening techniques without judgment
-
Validation of experiences and normalization of emotions
-
Avoiding secondary victimization in contact
-
Assessment of current security and risk level
-
Crisis psychological intervention
-
Documenting and securing evidence
-
Case Study: "Night call to the crisis hotline – telephone intervention"
-
Case Study: "The first conversation at the center – building trust"
-
Case Study: "Emergency services – disclosure in a crisis situation"
-
Practical task
Module 6: Therapy and long-term support
-
Trauma-focused therapy – EMDR, CPT, TF-CBT
-
Working with guilt, shame, and self-blame
-
Rebuilding self-esteem and autonomy
-
Regaining control over your own life
-
Support groups for people affected by violence
-
Adjuvant pharmacotherapy in the treatment of PTSD
-
Case Study: "One year of EMDR therapy – the path from crisis to recovery"
-
Case Study: "Support group – the power of shared experience"
-
Case Study: "Pharmacotherapy in severe PTSD – comprehensive treatment"
-
Practical task
Module 7: Children as witnesses of violence
-
The impact of witnessing violence on a child's neurobiological development
-
Symptoms of trauma in children at different stages of development
-
Therapeutic techniques tailored to the child's age
-
Protecting children in court proceedings
-
Cooperation with foster or guardian families
-
Long-term developmental and social consequences
-
Building secure attachment relationships
-
Case Study: "Eight-year-old witness – therapy for children after trauma"
-
Case Study: "Teenage protector – when a child protects a parent"
-
Case Study: "Preschooler with PTSD – early intervention"
-
Practical task
Module 8: Legal and Procedural Aspects
-
The process of reporting a crime
-
Preparing the victim for testimony and confrontation
-
The role of a forensic psychologist in criminal proceedings
-
The "blue card" procedure – cooperation with the police
-
Cooperation with the prosecutor's office and the court
-
Security, temporary alimony, divorce
-
Case Study: "From notification to judgment – the entire legal process"
-
Case Study: "Expert psychologist's opinion – role in the process"
-
Case Study: "Blue Card – Police and Community Procedure"
-
Practical task
Module 9: Prevention and social education
-
Prevention programs
-
Education about consent and respecting personal boundaries
-
Building skills for creating healthy relationships
-
Shaping attitudes of equality and egalitarianism
-
Digital violence on social media
-
Social campaigns and their actual effectiveness
-
Practical task
Module 10: Specialist support and burnout prevention
-
Strategies for effectively coping with work-related stress
-
Building professional and personal resilience
-
Methodological and team support at work
-
A healthy separation between professional and private life
-
Recognizing the early signs of burnout
-
Own resources and self-help techniques for therapists
-
Case Study: "Burnout in an experienced therapist – warning signs"
-
Practical task
-
Polecana Literatura